Yapılarına Göre Diller

Yapılarına Göre DillerBu sınıflandırmada, dünyadaki diller üç bölüme ayrılarak incelenir.

Tek Heceli Diller

Bu dillerde türetme ve çekim yoktur. Kelimeler -Çincedeki gibi- ek almadan, cümle içindeki yerlerine ve yanında bulundukları kelimeye göre değişik anlamlar kazanır, çeşitli görevler üstlenirler. Ayrıca yazıda da gösterilen vurgu ve tonlamalarla bir kelimeye değişik anlamlar yüklenebilmektedir. Bazen aynı kelime on / on beş anlamda kullanılabilmekte veya birçok varlığa ad olabilmektedir. Böylece, bu dillerde eş ad (homonim) özelliği taşıyan kelimelerin ağırlık kazandığı görülmektedir.

Çinceden başka, Vietnamca, Siyamca; Tibetçe, Endonezyaca ve Bask dili ile bazı Afrika dilleri bu bölümde yer almaktadır.

Eklemeli Diller

Bu bölümdeki diller, eklemenin yapılış tarzına göre iki gruba ayrılır:

Bitiştiren Diller: Kelime türetmek veya çekim yapmak için, değişmeyen bir köke bir takım ekler getirilir ve kök ile ek arasındaki birleşme, bağlantı noktası belli olmayacak şekilde gerçekleşir. Ural / Altay ailesindeki dillerle, bazı Afrika dilleri bu grupta yer alır:

Çıkarılacakmışım → çık-ar-ı-l-acak-mış-ı-m.

Kaynaştıran Diller: Amerika Kızılderililerinin dilleri, Eskimoca, Gürcüce

Kelime ve eklerin birbiriyle kaynaştığı, cümlenin tek kelimeye dönüştüğü dillerdir. Eskimoca şu cümlede olduğu gibi:

Takusariartorumagaluarneipa= Onun, bununla uğraşmaya gerçekten niyetli olduğunu sanıyor musunuz?

Bükümlü Diller

Yapısındaki seslerin değişmesi neticesinde, bir sö-zün başka gramer unsuruna dönüşmesine büküm denir, iki şekilde gerçekleşir:

Kök Bükümlü Diller: Kelime kökündeki ünsüzler sabit kalır, ünlüler başka bir ünlüye dönüşür; gerektiği hallerde -kural çerçevesinde kalmak şartıyla- kelimeye bazı | ünsüzler (ziyade sesler) de eklenir. Hamî / Samî dil ailesi içerisinde yer alan diller bu gruba girer. En çarpıcı örneği Arapçadır. Bu dilde, ketebe (yazdı) kökünden elde ivedilen türevlerden birkaçı:

Kâtib (yazan), mektub (yazıları), mekteb (yazma yeri), kitabet (yazma sanatı)…

Gövde Bükümlü Diller: Hint / Avrupa dil ailesinde yer alan dillerde olduğu gibi, yeni kelime türetiiirken veya çekim yapılırken hem kökte yer alan (ünlü / ünsüz) bazı sesler değişir hem de kelimeye yeni sesler (ekler) getirilir:

İngilizce: To go (git-), went (gitti), gone (gitmiş).

Almanca: Trinken (iç-), trank (içiyordu), getrunken (içti).

Dil Aileleri’ne bakabilirsiniz →

Paylaş

Yorum Bırakın

Ayrıntılar